Unwaith, safai fila Rufeinig ger Llanilltud Fawr ble mae dim ond cae heddiw. Pan aeth archeolegwyr i dyllu yn y cae, fe ddaethon nhw o hyd i loriau mosaig addurnol. Mae’n debyg iddyn nhw gael eu gosod yn y bedwaredd ganrif OC. Yn fuan wedyn, gadawyd y fila a dadfeiliodd dros amser. Roedd y lloriau’n cynnwys patrymau geometregol wedi eu creu o sgwariau du a gwyn.